Τα Γλυπτά και περί «κατάλληλου Μουσείου»

First published in Η Καθημερινή (Kathimerini), Letters on 8 November 2025.

Κύριε διευθυντά,

Στην απάντησή της (με τίτλο «Στων Γλυπτών… την πολύπαθη ράχη», 25/10/2025), η κυρία Βιβή Βασιλοπούλου επιβεβαιώνει, άθελά της, το κεντρικό επιχείρημα της πρώτης επιστολής μου.

Οταν κάποιος χρησιμοποιεί ένα άσχετο γεγονός (ένα gala στο Λονδίνο) για να ακυρώσει μια πρωτοφανή δημοκρατική συζήτηση (την εκδήλωση στην Αθήνα), δεν επιδιώκει τον διάλογο. Επιδιώκει τη φίμωση. Για να το πετύχει αυτό, η κ. Βασιλοπούλου καταφεύγει σε δύο μεθόδους. Πρώτον, απορρίπτει την εκδήλωση ως «στήσιμο καριέρας». Δεύτερον, παραποιεί τα ίδια μου τα λόγια. Εγώ έγραψα ότι το κοινό πήρε μια γεύση της βρετανικής θέσης «σε ένα πλαίσιο που δεν αποσκοπούσε στην υποβάθμιση και την απόρριψή της». Η κ. Βασιλοπούλου αποσιωπά σκοπίμως την κρίσιμη αυτή φράση –την ουσία του επιχειρήματός μου– προσθέτοντας ένα χλευαστικό «(sic)» για να διαστρεβλώσει το νόημα. Και τα δύο αυτά αποδεικνύουν ακριβώς τον λόγο για τον οποίο η εκδήλωση ήταν τόσο αναγκαία.

Ας έρθουμε και στην «ευγενική υπενθύμιση» της κ. Βασιλοπούλου. Πρώτον, το ίδιο το επιχείρημα του «ακρωτηριασμένου σώματος» είναι κενό περιεχομένου. Η Ελλάδα δεν ζητάει την επανατοποθέτηση των Γλυπτών στο μνημείο (όπως είχε συστήσει ακόμη και η UNESCO το 1982), αλλά την έκθεσή τους στο Νέο Μουσείο. Η συζήτηση, επομένως, δεν αφορά την «αποκατάσταση» ενός «ζώντος οργανισμού», αλλά το ποιο μουσείο είναι καταλληλότερο για να φιλοξενεί τα αποσπασμένα μέλη. Δεύτερον, όσο για την απαίτησή της για «αδιάσειστα αποδεικτικά στοιχεία» περί μη κλοπής, αυτό είναι δίκοπο μαχαίρι. Εάν η συζήτηση πρέπει να μείνει αυστηρά στα τεκμήρια, η αφήγηση της αμφιλεγόμενης, αλλά ιστορικά τεκμηριωμένης, απομάκρυνσης από τον Ελγιν θα είναι πάντα ισχυρότερη από την αφήγηση μιας «κλοπής» που βασίζεται περισσότερο στο εθνικό συναίσθημα παρά σε αποδείξεις.

Ολη αυτή η συναισθηματική ρητορική είναι σχεδιασμένη, όπως έγραψα, για να «παραλύει τη σκέψη». Η κ. Βασιλοπούλου παρουσιάζει την αλήθεια ως δόγμα, ως «μονόδρομο». Ομως, ο ίδιος ο Αριστοτέλης μας δίδαξε ότι για να βρει κανείς την αλήθεια, πρέπει πρώτα να κατανοήσει πλήρως τα επιχειρήματα της αντίπαλης πλευράς. Η αληθινή σοφία δεν είναι να επαναλαμβάνεις τη θέση σου, αλλά να έχεις την ικανότητα να εξετάζεις δίκαια την αντίθετη.

Εγώ υπερασπίστηκα –και συνεχίζω να υπερασπίζομαι– όχι το Βρετανικό Μουσείο, αλλά το δικαίωμα των Αθηναίων να ακούν και τις δύο πλευρές μιας διαμάχης δύο αιώνων, στην ίδια την πόλη όπου γεννήθηκε η Δημοκρατία και ο Αριστοτέλης δίδαξε τη Λογική.

Dr Mario Trabucco della Torretta

---

English translation

Dear Editor,

In her reply (headed “On the much-suffering return of the Sculptures”, 25/10/2025), Mrs Vivi Vasilopoulou unwittingly confirms the central argument of my first letter.

When someone uses an unrelated event (a gala in London) to discredit an unprecedented democratic debate (the event in Athens), they are not seeking dialogue. They are seeking to silence. To achieve this, Mrs Vasilopoulou resorts to two methods. First, she dismisses the event as “career staging”. Second, she misrepresents my own words. I wrote that the audience got a taste of the British position “in a setting that did not aim to belittle and reject it”. Mrs Vasilopoulou deliberately leaves out this crucial phrase, the substance of my argument, and adds a mocking “(sic)” to distort the meaning. Both of these show exactly why the event was so necessary.

Let us come to Mrs Vasilopoulou’s “kind reminder”. First, the very argument of the “mutilated body” is empty of content. Greece is not asking for the Sculptures to be put back on the monument (as even UNESCO had recommended in 1982), but for them to be displayed in the New Museum. The debate, therefore, is not about the “restoration” of a “living organism”, but about which museum is better suited to house the detached members. Second, her demand for “irrefutable evidence” that there was no theft is a double-edged sword. If the debate must stay strictly with the evidence, the account of Elgin’s removal, contested but historically documented, will always be stronger than the account of a “theft” that rests more on national sentiment than on proof.

All this emotional rhetoric is designed, as I wrote, to “paralyse thought”. Mrs Vasilopoulou presents truth as dogma, as a “one-way street”. Yet Aristotle himself taught us that to find the truth, one must first fully understand the arguments of the opposing side. True wisdom is not repeating your own position, but being able to examine the opposite one fairly.

I defended, and continue to defend, not the British Museum, but the right of Athenians to hear both sides of a two-century dispute, in the very city where Democracy was born and Aristotle taught Logic.